U bent hier

Back to top

Afkeurende reacties

Bij de afkeurende reacties wordt vooral aangegeven dat de gijzelingen een geweldige schok zijn

Mag ik maar de parallel met persoonlijke genezing der herinnering trekken? Dat is nooit een kwestie van ‘alles van vroeger overhoop halen’. Soms komt er opeens iets in je ziel bovendrijven als een mijn uit een voorbije oorlog. Die moet dan direct worden gedemonteerd en van de negatieve lading ontdaan. Soms ook wordt er een ziele wond (een ‘trauma’) veroorzaakt, die allerlei kettingreacties met het verleden oproept, waarvoor dan allemaal innerlijke genezing nodig is. Waarom houdt ds. Suurmond zich zo sterk met verzoening in de Molukse kwestie bezig? Eenvoudig omdat de geweldige schok van de gijzelingen traumatiserend (ziel verwondend) heeft gewerkt en zo heel veel van vroeger heeft wakker geroepen. Bijvoorbeeld het feit, dat onder de Oost-Indische Compagnie het inwoners aantal van Ambon met twee derden is verminderd, en dat niet door emigratie! Het feit dat er bij de terugkeer van Nederlanders naar Ambon na de Napoleontische tijd een bloedige opstand plaats vond, in naam van de Heer, omdat men vrij wilde zijn en omdat men door de Engelsen zoveel beter behandeld was dan door Holland. En werden Ambonezen niet vaak door andere Indonesische volkeren gehaat, omdat ze als bevoorrechte huursoldaten het koloniale bewind van Nederland ondersteunden?

Er is bij de persoonlijke genezing der herinneringen een groot verschil tussen de mensen. De een heeft dit nauwelijks nodig, omdat hij of zij een harmonisch leven heeft gehad. Anderen komen met ‘innerlijke heling’ hun leven lang niet helemaal klaar, omdat hun leven onharmonisch verliep. Soms al vanaf de moederschoot. Ze zijn telkens weer in beroering, waarbij steeds diepere lagen in hun ziel worden aangeboord ter bevrijding.

Zo is het ook bij de volkeren. Het zou kunnen zijn dat bijvoorbeeld de Scandinavische volkeren collectief minder genezing der herinnering nodig hebben dan het onze, omdat hun geschiedenis harmonischer verlopen is. Maar wij kunnen als volk emotioneel ons verleden soms nauwelijks aan. Daarbij mogen we bedenken, dat wat collectief in onze zielen leeft, niet collectivistisch door iedereen behoeft te worden verwerkt. De een is nu eenmaal emotioneel sterk betrokken bij Ambon. Maar een ander zegt: Ik heb veel meer van doen met de apartheid in Afrika, of met de martelingen in Zuid-Amerika en achter het ijzeren gordijn. Welnu, laat ieder, die emotioneel sterk bij een bepaalde collectieve schuld wordt betrokken, met een verwante groep de dienst der verzoening verrichten voor die schuld. Plaatsvervangend voor het geheel. Het gaat hier om de kleinschaligheid van die-gemotiveerde groepen, die vanuit een eigen gezichtshoek met verzoening op macro-schaal bezig willen zijn.

In het laatste artikel gaat Kraan in op een aantal specifiek afwijzende reacties

We hopen dat die in de vorige artikelen voldoende beantwoording hebben gevonden. Een paar lezers hebben een speciaal aspect naar voren gebracht, waarop we nog even willen ingaan. Deze lezers stellen, dat eventuele schuld alleen maar bij de elite van destijds kan liggen. Het gewone volk was monddood. Het werd even koloniaal behandeld als Indonesiërs of Surinamers overzee. De grote massa was ‘onmondig, ongeletterd, arm naar materie en geest’. ‘ Men kon de horizon van eigen ellende niet eens overzien’.

Komt dat niet onbedoeld neer op de argumentatie van sommige Duitsers, die de medeverantwoordelijkheid van heel het Duitse volk aan de gruwelen van de elite van partij- en legerleiding ontkennen door te zeggen: Wir haben es nicht gewusst!- en soms hebben ze het inderdaad niet geweten. Maar zo worden geen vernielde relaties hersteld.

Er zijn ook Duitsers die persoonlijk in de juridische sfeer volstrekt onschuldig waren. Die soms in concentratiekampen inderdaad ‘monddood’ werden gemaakt, en afschuwelijk hebben geleden juist om hun verzet tegen Hitler’s elite. En als juist zij, zoals de rechtvaardige Daniel dat deed, als Duitser schuldbewijzen als representant van hun volk, staan ze in deze dienst der verzoening, waarin wezenlijk herstel van on-herstelbaar geworden relaties mogelijk wordt. Om maar enkele namen te noemen: Brandt, Heineman, de Marienschwester.

En dan het gezegend protest der armen: Jezus en zijn apostelen, onaanzienlijk en veracht, dwaas en zwak, mensen van niets. (I Kor 1:26 vv). Franciscus en zijn ‘mindere broeders’. Martin Luther King en zijn negers. Enz. enz.